dictionary-schmictionary: Λεξικό να σου πετύχει - 4 από 4

Σήμερα τελειώνουμε την ενασχόλησή μας με το λεξικό επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων, πόνημα πανεπιστημιακού δασκάλου.

Χώματα και Συκώτια

Σχόλιο για το λήμμα 1653:

H χωματίδα που αναφέρει ο συγγραφέας είναι ψάρι! Θα το βρείτε και χαματίδα, χρωματίδα ή γλωσσάκι και αναφέρεται κυρίως στα ψάρια των ειδών Platichthys flesus, Pleuronectes platessa και Hippoglossoides platessoides. Ο αγγλικός όρος little bustard αναφέρεται στη χαμωτίδα η οποία είναι πουλάκι και όχι ψαράκι – τατάα… Ορίστε και μία σελίδα με φωτογραφίες τού εν λόγω πτηνού από το Google.

Σχόλιο για το λήμμα 1657:
Eνδιαφέρουσα ακυρολογία (malapropism, αν προτιμάτε). Ο συγγραφέας θα έπρεπε να γράψει livestock (‘ζώα εκτροφής’) αντί του ανύπαρκτου liverstock (sic) που παραπέμπει σε εκτροφή συκωτιού ή συκωτο-αποθέματα.

Το οκτωλεωφορείο - ή (ο)χταλεωφορείο επί το λαϊκώτερον
Ο λαδοκόκορας

Για το λήμμα 2321, υπενθυμίζουμε στον κ. καθηγητή ότι το χταπόδι λέγεται octopus (ετυμολογούμενο από τις λέξεις οκτώ και πους, ‘πόδι’) και όχι octobus(sic) (ετυμολογούμενο άραγε από τις λέξεις οκτώ και λεωφορείο –bus στα αγγλικά).

Το σχόλιό μας για το λήμμα 2331: εδώ έχουν ξεπεραστεί τα όρια της άγνοιας και του φαιδρού, και είμαστε πλέον στα όρια της άνοιας και μωρίας. Old rooster είναι ο γερο-πετεινός, Oil rooster(sic) είναι ο λαδοκόκορας και σίγουρα δεν είναι η «μεγάλη σε ηλικία κότα» όπως ισχυρίζεται ο κ. καθηγητής.

Μία τετράδα

Συνοπτικά σχόλια στα τέσσερα σημειωμένα αποσπάσματα:

1.
Το Quark (προφορά κβαρκ) είναι γερμανικό τυρί, αυτό που οι Βαυαροί και Αυστριακοί αποκαλούν Topfen. Το αντίστοιχο στα γαλλικά θα ήταν fromage frais ή caillé.
2.
Η quenelle δεν είναι πουτίγκα, μια και εμείς οι Έλληνες έχουμε ταυτίσει την πουτίγκα με ένα επιδόρπιο με βάση το ψωμί (τουλάχιστο σύμφωνα με τη βρετανική παράδοση). Θα ήταν πολύ καλύτερο αν ο συγγραφέας απέδιδε τον όρο ως «είδος σπιτικού ζυμαρικού» και ακολουθούσε τη συλλογιστική του όρου dumpling.
3.
Η εν λόγω αλμυρή τάρτα είναι το γνωστό quiche. Ο όρος quinhe(sic) είναι ανύπαρκτος και παραπέμπει στις αγγλικές λέξεις quince ‘κυδώνι’, quinine ‘κινίνο’ και quinoa ‘κινόα, σπόροι ενός Περουβιανού φυτού’
4.
Ίσως θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον όρο quintessence (‘πεμπτουσία’) και τον ορισμό του συγγραφέα («το εξαίρετο ενός πιάτου») για να εξάρουμε και τη συνεισφορά του συγγραφέα στη μαγειρική βιβλιογραφία. Ένιγουεϊ…

Το σκουληκόψωμο

Στο λήμμα 1594 βλέπετε ότι, σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό καθηγητή, το «σκεύασμα από φύκια» στα αγγλικά λέγεται larva (sic) bread. Εμείς, διορθώνοντάς τον, σας λέμε ότι το «σκεύασμα από φύκια» λέγεται laver bread, ή bara lawr στα ουαλικά. Laver είναι ένα φύκι της οικογένειας Porphyra – ορίστε και η σχετική σελίδα από την αγγλική Wikipedia, η οποία, παρεμπιπτόντως, μάς πληροφορεί ότι στην οικογένεια Porphyra ανήκει και ένα είδος από το γιαπωνέζικο nori, λέξη γνωστή σε αρκετούς καταναλωτές σούσι. Larva, τώρα, ονομάζεται η προνύμφη ενός εντόμου, στάδιο στη μεταμόρφωσή τους: έμβρυο-προνύμφη-νύμφη (ή χρυσαλλίδα)-ενήλικο έντομο. Αν και τα έντομα αποτελούν bona fide βρώσιμα συστατικά σε αρκετές κουζίνες του κόσμου (όπως της επαρχίας Oaxaca στο Μεξικό, λ.χ.), είναι λίγο δύσκολο να αποτελέσουν υλικό σε ένα κελτικό ψωμί. Οπότε, σπεύδουμε να διορθώσουμε τον κ. καθηγητή και να του πούμε ότι το σωστό είναι: «laver bread: σκεύασμα από φύκια (Ουαλία)». Το κωμικό είναι ότι αμέσως παρακάτω (στο λήμμα 1595) ο συγγραφέας αναφέρει το λήμμα larvae ως «νύμφη»(sic), διαπράττοντας ένα ακόμα λάθος, καθώς η νύμφη ενός εντόμου στα αγγλικά λέγεται pupa. Ακόμη πιο κωμικό είναι το ότι, στο λήμμα 1601 (βλέπε φωτογραφία αμέσως παρακάτω) ο συγγραφέας αναφέρει το λήμμα laver και ο ερμηνεύει ως «είδος φυκιού»! Όμως, η μηδενική γλωσσική επιμέλεια στο εν λόγω λεξικό δεν επέτρεψε σε κανένα να δει ότι σύμφωνα με (ακόμα και με τα κακά, στρεβλά και ανάποδα) τα ίδια τα γραφόμενα του συγγραφέα, έντομα (και όχι φύκια, όπως είναι το σωστό) εμφανίζονται ως υλικά σε ουαλικό ψωμί.

Στην περίπτωσή μας θα ταίριαζε γάντι και η ουαλική παροιμία “Llygad cywraint yn mhen anghywraint”, μεταφραζόμενη στα αγγλικά 'Keen eyes are small gain in a head without brain'

Εδώ τελειώνουμε την ενασχόλησή μας με το εν λόγω λεξικό επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων. Μην ανησυχείτε, όμως, έχουμε αφήσει περισσότερα από 70 λάθη μικρότερα ή και μεγαλύτερα από αυτά που καλύψαμε στα τέσσερα τελευταία post. Σας συμβουλεύουμε να μείνετε αλάργα από το λεξικό αυτό αν τύχει και το συναντήσετε στο δρόμο σας. Έχετε καλύτερα πράγματα να κάνετε με τα χρήματά σας από το να τα δώσετε για την αγορά του πονήματος τού πανεπιστημιακού δασκάλου.
.
.
.

Τα Errata Culinaria στο ένθετο Gourmet της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας

.
.
.

Αναφορά στα Errata Culinaria έγινε στο ένθετο Gourmet της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, στο χθεσινό τεύχος (Οκτωβρίου), σελ. 13.

Συγγραφέας ο Επίκουρος: το σχετικό άρθρο τιτλοφορείται "Περί τσόντας, συνταγών και γευσιγνωσίας" και αναφέρεται στο λεγόμενο 'food porn'. Σας παραθέτουμε και το σχετικό απόσπασμα:

Ευχαριστούμε θερμά τον Επίκουρο για την αναφορά στα Errata Culinaria, και συμφωνούμε απόλυτα με τις επισημάνσεις του. Δυστυχώς, οι ξενόγλωσσες τηλεοπτικές μαγειρικές σειρές νοσούν και πάσχουν στη μετάφραση.

.

.

It is a pretty poem, Mr Pope, but you must not call it Homer.

Richard Bentley (1662–1742), English classical scholar,
referring to Alexander Pope's translation of the Iliad.

.

.

.

dictionary-schmictionary: Λεξικό να σου πετύχει - 3 από 4

Συνεχίζουμε με το λεξικό επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων για τρίτο post, και προχωράμε στα λήμματα 1399 και 1400.
Διαπιστώνουμε ότι ο συγγραφέας έχει πρόβλημα με την ορθογραφία ακόμα και βασικών αγγλικών λέξεων (θυμίζουμε ότι το σωστό είναι temperature για τον όρο «θερμοκρασία», και όχι temparature). Ενδιαφέρον το λάθος αυτό και αρκετά ιδιοσυγκρατικό, καθώς λέξεις που ξεκινούν από tempa- (εξαιρούνται τοπωνύμια και εμπορικές επωνυμίες) δεν υπάρχουν σε αγγλικά, γαλλικά, ή γερμανικά. Ίσως κάποιος μετέγραψε λανθασμένα από χειρόγραφες σημειώσεις; Ίσως πρόκειται για αντιγραφή από ξεθωριασμένη φωτοτυπία; Ποιος ξέρει;

Πάντως, υπήρχε αρκετή απώλεια ή διαστρέβλωση του αρχικού μηνύματος ώστε ακόμα και η λέξη «κυψέλη» να καταντήσει "κυφέλη" (λήμμα 1400). Μία περισσότερο προσεκτική ματιά στο λήμμα 1399 μάς δείχνει ότι τα γράμματα στο αρκτικόλεξο H.I.S.T. δεν αντιστοιχούν με τη φράση “High Temperature Short Time”. Όπως καταλαβαίνετε, πρόκειται για άλλο ένα λάθος του πανεπιστημιακού δασκάλου και συγγραφέα του λεξικού. Το σωστό είναι H.T.S.T. Ορίστε και το άρθρο της Wikipedia για τη σχετική διαδικασία. Αν προτιμάτε κάτι περισσότερο έγκυρο (το «έγκυρο» απευθύνεται σε όσους στηλιτεύουν τη Wikipedia ως προϊόν vulgare, δλδ. ‘συμμετοχικό’ ή ‘λαϊκό’ με την κατά μαντάμ Σουσού έννοια), σας παραθέτουμε το σχετικό λήμμα από το Bender's Dictionary of Nutrition and Food Technology, 8η έκδοση:

Προχωράμε στα λήμματα 1164-1166.
Εδώ, τώρα, για το λήμμα 1164 τι να πούμε; Η σωστή αγγλική απόδοση για το ‘ευώδης, αρωματικός’ είναι fragrant και όχι fragnant. Λέτε ο συγγραφέας να σκεφτόταν τη λέξη stagnant, ‘τελματωμένος, στάσιμος, βαλτωμένος’; Ίσως pregnant, ‘εγκυος’ αλλά και ‘μεστός με νόημα’; Μπα… για άλλη μια φορά βλέπουμε το αποτέλεσμα μισερής και μίζερης αντιγραφής .

Ακόμα και η παραπομπή του λήμματος 1165 στο 1166 είναι ανορθόγραφη, με αποτέλεσμα να μην οδηγεί τον αναγνώστη πουθενά, καθώς η συντετμημένη μορφή του frankfurter είναι frank και όχι fran, όπως ο πανεπιστημιακός δάσκαλος γράφει.

Θα συνεχίσουμε για ένα post ακόμα, ώστε να παραμείνουν 6-7 ντουζίνες λάθη ακόμα για να τ’ ανακαλύψετε εσείς (αν αυτό είναι το βίτσιο σας) στο εν λόγω όχι και τόσο επιτυχές έργο τού πανεπιστημιακού δασκάλου.

Τhe only place where success comes before work is a dictionary.
Vidal Sassoon, British hair stylist, quoting one of his teachers in a BBC radio broadcast.

.

.

.

dictionary-schmictionary: Λεξικό να σου πετύχει - 2

Μετά τη θερινή ραστώνη, συνεχίζουμε με το λεξικό επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων, από το σημείο που είχαμε μείνει. Προχωράμε λοιπόν στο λήμμα 1148.


«τετερτημόριο»; Ενδιαφέρον… Μήπως εδώ ο συγγραφέας έχει καταναλώσει περίσσεια κάποιου προϊόντος της ποτοποιίας Τέττερη; Επίσης, επισημαίνουμε στο συγγραφέα ότι άλλη λέξη είναι το σφαγείο (ο τόπος, το κτίριο, με γενική πτώση του σφαγείου) και άλλη λέξη το σφάγιο (το ζώο, το σφαχτάρι, με γενική πτώση του σφαγίου). Ας το διορθώσουμε λοιπόν και να πούμε (με σωστή διατύπωση αυτή τη φορά) ότι το forequarter είναι το (εμ)πρόσθιο τεταρτημόριο σφαγίου.


Παρακάτω, έχουμε το λήμμα 1397.

Βλέπουμε ότι ερμηνεύει το hindquarter ως «τεμάχιο (κουνελιού)», παρακαλώ. Δηλαδή, εμείς πρέπει να υποθέσουμε ότι για άλλα σφάγια (αρνί, μοσχάρι, χοιρινό, ελάφι, ζαρκάδι, αγριογούρουνο) υπάρχουν άλλες λέξεις για τα εμπρόσθια και οπίσθια τεταρτημόρια;

Εδώ διαπιστώνουμε ότι το εν λόγω λεξικό (πέρα από ανακρίβεια) μαστίζεται και από έλλειψη συνεκτικότητας. Το λήμμα quarter (με την εκδοροσφαγική-ανατομική έννοια) πότε σημαίνει «τεταρτημόριο» οποιουδήποτε σφαχταριού, και πότε σημαίνει «κομμάτι κουνελιού»; Να διορθώσουμε τον απρόσεχτο συγγραφέα (και πανεπιστημιακό δάσκαλο, θυμίζουμε). Τα τετράποδα ζώα (quadripeds) αποτελούν την πλειοψηφία των σφαγίων (carcasses). Τα υπόλοιπα σφάγια αφορούν κυρίως πουλερικά. Τα τετράποδα σφάγια εμπορεύονται στη χοντρική ολόκληρα, σε ημιμόρια/ημισφάγια/μισάδια, ή σε τεταρτημόρια.

Αν νομίζετε ότι ο πανεπιστημιακός δάσκαλος μπερδεύτηκε όσο αφορά στους ξενόγλωσσους όρους του λεξικού, ορίστε και ένα ελληνικό λήμμα, το 1567:

Άνευ σχολίου εδώ…

Μια που φτάσαμε στο 1567, ας προχωρήσουμε ένα λήμμα παρακάτω, στο 1568.

Εδώ ο συγγραφέας έχει μπλέξει την εταιρική επωνυμία με το επιμέρους προϊόν. Δεν λέμε, ανθρώπινη αδυναμία είναι. Και η γιαγιά μας η μακαρίτισσα μάς έλεγε «πήγαινε, χαρά μου, να μου πάρεις μία Κολυνός απ’ το μπακάλη» και με τον όρο «Κολυνός» (Kolynos) εννοούσε μία οποιαδήποτε οδοντόκρεμα, όχι απαραίτητα τη συγκεκριμένη μάρκα. Η γιαγιά μας, βέβαια, είχε πάει μονάχα στις τρεις πρώτες τάξεις του δημοτικού, ούτε σε πανεπιστήμιο δίδασκε, ούτε λεξικά συνέγραψε. Θα συνεχίσουμε...

.

.

.